Có những giai đoạn trong đời mà mình không thể gọi tên chính xác mình đang cảm thấy gì.

Không hẳn là buồn, cũng không hẳn là kiệt sức theo kiểu làm việc quá nhiều. Nó là một thứ gì đó mơ hồ hơn thế, giống như đứng giữa một ngã tư mà tất cả các biển chỉ đường đều bị xoá chữ. Mình biết mình cần đi tiếp, nhưng không biết hướng nào là đúng, và cái đáng sợ nhất không phải là lạc đường, mà là không còn chắc mình muốn đến đâu nữa.

Mình đang ở trong giai đoạn đó.

Nhìn từ bên ngoài thì thực ra mọi thứ vẫn rất ổn. Công việc nghiên cứu vẫn đang chạy bình thường, các dự án vẫn tiến triển đúng tiến độ, dự án cộng đồng của mình vẫn hoạt động đều đặn. Nhưng ở bên trong, mình đang ôm giữ quá nhiều thứ cùng một lúc mà không biết nên đặt xuống cái nào trước. Có những cảm xúc mâu thuẫn với nhau sâu sắc đến mức mình không thể xử lý bằng lý trí như cách mình vẫn quen làm. Là người làm nghiên cứu, mình quen phân tích vấn đề, tìm quy luật, tìm giải pháp tối ưu. Nhưng cảm xúc con người thì không vận hành theo thuật toán nào cả. Nó không có hàm mục tiêu để tối ưu. Nó không hội tụ về một đáp án duy nhất.

Và mình phải thừa nhận rằng điều đó làm mình sợ.

Có một thứ mà mình không biết phải gọi bằng tên gì cho đúng. Đó là khi cảm xúc của mình hướng về một người, nhưng lý trí thì kéo mình lại. Không phải vì tình cảm đó không chân thật, nó thật đến mức mình cảm nhận được từng nhịp của nó. Nhưng mình cũng biết rằng nó đi ngược lại với quá nhiều thứ: với những gì mình đã xây dựng, với mối quan hệ mình đã dành quá nhiều nỗ lực để xây dựng và gìn giữ, với cái cách mà cuộc sống và xã hội xung quanh mình vận hành. Mình biết nó sẽ không đi đến đâu. Mình cũng biết điều đó rất rõ ràng trong đầu, nhưng cái biết ấy không làm nó bớt đau đi. Nó đau hơn rất nhiều so với những gì mình có thể tưởng tượng được, vì thực lòng mình không thể chia sẻ nỗi đau này với bất kỳ ai mà không sợ phán xét, không sợ làm tổn thương thêm những người mình yêu thương.

Mình vốn là người sống nặng tình cảm, là người luôn muốn ở bên cạnh người khác, đặc biệt ở những lúc họ gặp khó khăn nhất và sẵn sàng gác lại mọi thứ khác - thời gian, công việc - cho những cuộc chia sẻ sâu lắng đó. Mình muốn được lắng nghe, chia sẻ, hay dành thời gian để giúp người khác vượt qua những giai đoạn khó khăn của họ. Mình thật lòng muốn mọi người xung quanh mình được tốt đẹp. Nhưng đôi khi, ngay chính với bản thân mình, mình lại không biết cách để tử tế với chính mình. Mình khuyên người khác hãy can đảm đối mặt với cảm xúc, nhưng đêm về thì lại chôn giấu hết mọi thứ của mình xuống thật sâu rồi tự giày vò bản thân, rồi tự giả vờ như nó không tồn tại.

Mình sợ không phải vì mình yếu đuối, mà vì lần đầu tiên mình thực sự nhận ra có những thứ không thể "giải" được bằng cách làm việc nhiều hơn, đọc thêm bài báo, hay lên thêm một bản kế hoạch mới. Trước đây mình luôn xử lý khó khăn bằng cách tăng tốc. Bận rộn hơn, mục tiêu rõ ràng hơn, lịch trình dày đặc hơn. Mình cứ tưởng rằng miễn là mình đang chuyển động thì mọi thứ sẽ ổn. Nhưng chuyển động không phải lúc nào cũng là tiến về phía trước. Đôi khi nó chỉ là chạy vòng vòng để không phải ngồi yên với chính mình.

Hôm nay, mình nghe lại một buổi tọa đàm của thầy Minh Niệm về chủ đề đi qua khủng hoảng, và có một hình ảnh cứ đọng lại mãi trong đầu. Đó là hình ảnh con đà điểu chôn đầu xuống cát. Nó tưởng rằng khi không nhìn thấy nguy hiểm thì nguy hiểm sẽ tự biến mất. Nhưng thực tế thì mọi thứ vẫn ở nguyên đó, chỉ là nó chọn cách không đối mặt. Mình đã sống theo kiểu đà điểu khá lâu mà không hề nhận ra.

Mình giữ mọi thứ ở bên trong. Giữ vì nghĩ rằng đó là trách nhiệm của mình. Giữ vì sợ nếu nói ra sẽ làm mọi chuyện thêm phức tạp. Giữ vì đã được dạy rằng người lớn thì phải tự lo, phải mạnh mẽ, phải luôn có câu trả lời cho mọi thứ. Nhưng cái giá của việc giữ quá nhiều là mình dần dần trở thành người xa lạ với chính mình. Mình biết mình đang đóng vai, vai của người luôn ổn, vai của người luôn muốn làm hài lòng người khác, vai của người luôn cho đi mà không cần nhận lại, nhưng mình không biết cách nào để dừng lại. Cho đến khi cơ thể và tinh thần buộc mình phải dừng.

Có những đêm mình chỉ biết ngồi một mình rất lâu. Không làm gì cả. Không đọc sách. Không lên kế hoạch cho ngày mai. Chỉ ngồi yên. Và lần đầu tiên mình cho phép mình cảm nhận hết tất cả những gì đang chất chứa bên trong: sự mâu thuẫn giữa trái tim và lý trí, sự day dứt vì biết mình đang làm tổn thương chính mình, sự bối rối khi không biết đâu là đúng, đâu là sai, và cả sự cô đơn sâu thẳm ngay giữa những người mình yêu thương. Mình không cố gắng sắp xếp chúng thành một câu chuyện gọn gàng có đầu có cuối. Mình chỉ để chúng ở đó, đúng như chúng vốn dĩ đang là. Và kỳ lạ thay, mình thấy nhẹ hơn rất nhiều so với những gì mình tưởng.

Không phải vì mọi thứ đã được giải quyết. Thực ra thì chẳng có gì được giải quyết cả. Nhưng riêng việc thừa nhận rằng mình đang rối, rằng mình đang đau, và điều đó không có nghĩa là mình đang thất bại, bản thân điều đó đã là một bước tiến rất lớn rồi.

Mình đang học một bài học rất quan trọng, đó là mình không phải là công việc của mình. Mình không phải là thành tích của mình. Mình cũng không phải là vai diễn "người luôn mạnh mẽ, luôn ổn" mà mình đã diễn quá lâu đến mức quên mất nó chỉ là một vai diễn vì xã hội mong đợi. Tất cả những thứ đó là một phần của mình, nhưng chúng không phải là toàn bộ con người mình. Suốt một thời gian dài, mình đã vô tình đồng nhất bản thân với những vai diễn ấy, nên khi vai diễn lung lay thì mình cứ tưởng là chính mình đang sụp đổ. Nhưng thực ra mình vẫn ở đây. Vẫn nguyên vẹn. Chỉ là mình đang cần học lại cách nhìn nhận bản thân, và quan trọng hơn, học lại cách yêu thương chính mình với cùng sự chân thành mà mình vẫn dành cho người khác.

Mình chưa có câu trả lời cho tất cả những câu hỏi đang xoay vòng trong đầu. Mình vẫn đang đứng ở ngã tư đó và vẫn chưa chọn được hướng đi. Có những tình cảm mà mình biết mình cần buông nhưng chưa buông nổi. Có những mâu thuẫn mà mình biết không có đáp án nào trọn vẹn cho tất cả mọi người. Nhưng ít nhất bây giờ mình không còn giả vờ rằng mình biết đường nữa. Và mình đang tập làm một điều mà trước đây mình luôn nghĩ là yếu đuối, đó là cho phép mình được hỗ trợ. Từ một cuộc trò chuyện với những người thân quen. Từ việc ngồi xuống viết ra những dòng như thế này. Từ việc dừng lại đủ lâu để lắng nghe xem bên trong mình thực sự đang muốn nói điều gì.

Mình viết bài này không phải vì đã vượt qua được giai đoạn khó khăn này. Mình viết vì mình đang ở giữa chừng và mình nghĩ rằng có lẽ ai đó ngoài kia cũng đang ở giữa chừng giống như vậy. Cũng đang yêu thương ai đó mà không biết phải làm gì với tình cảm ấy. Cũng đang cho đi rất nhiều mà quên mất chính bản thân mình cũng cần được chăm sóc. Cũng đang mạnh mẽ cho cả thế giới mà mong manh với chính mình. Không cần phải có câu trả lời hoàn hảo. Không cần phải tỏ ra là đã tìm ra hết mọi thứ, chỉ cần biết rằng việc đang bối rối không có nghĩa là đang thất bại.

Nhưng nếu có một điều mà mình thực sự rút ra được từ tất cả những đêm mất ngủ, những buổi chiều ngồi một mình giữa đống suy nghĩ hỗn loạn, và cả những khoảnh khắc mình tưởng mình không chịu nổi nữa, đó là: mình có vết thương, nhưng mình không phải là vết thương đó.

Suốt một thời gian rất dài, mình đã nhầm lẫn giữa hai điều ấy. Mình nghĩ rằng vì mình đang đau nên mình là người đáng bị đau. Mình nghĩ rằng vì mình mắc sai lầm nên mình là người xấu. Mình nghĩ rằng vì mình không giữ được mọi thứ trọn vẹn nên mình là người thất bại. Nhưng không phải vậy. Mình là một con người đang đi qua một giai đoạn rất khó khăn, và bản thân việc mình còn ngồi đây, còn viết những dòng này, còn cảm thấy day dứt, đã chứng minh rằng mình vẫn đang sống, vẫn đang quan tâm, vẫn đang cố gắng làm điều đúng dù chưa biết điều đúng là gì.

Mình cũng học được rằng hành trình trở về với chính mình không bắt đầu khi mọi thứ đã ổn. Nó bắt đầu ngay ở đây, ngay trong cơn khủng hoảng, ngay trong lúc mình rối nhất. Vì chỉ khi mọi thứ bên ngoài lung lay, mình mới buộc phải nhìn vào bên trong. Và bên trong đó, đằng sau tất cả những vai diễn và kỳ vọng và sợ hãi, vẫn có một con người rất thật đang chờ được lắng nghe.

Mình chưa nghe rõ hết tiếng nói đó. Nhưng lần đầu tiên, mình đang thực sự lắng nghe. Đôi khi, điều dũng cảm nhất không phải là biết mình phải làm gì, mà là dám thừa nhận rằng mình chưa biết và vẫn chọn cách đi tiếp.

Nếu bạn cũng đang ở giữa một cơn bão nào đó của riêng mình, mình muốn chia sẻ với bạn buổi chia sẻ từ thầy Minh Niệm mà mình đã ngồi nghe một mình rất nhiều lần. Không phải vì trong đó có câu trả lời cho mọi thứ, mà vì có những đoạn mình phải dừng lại, không phải để suy nghĩ mà chỉ để tự nhìn vào chính mình. Và đôi khi, chỉ cần biết rằng có ai đó đã đặt đúng câu hỏi mà mình không dám hỏi, bản thân điều đó đã đủ để mình cảm thấy bớt cô đơn hơn rất nhiều.

Chúc mọi người luôn bình an!